The Odyssey of FreedomOdyseja Wolności

Deportation to the East

Deportacja na Wschód

After the Soviet invasion of eastern Poland in September 1939, hundreds of thousands of Polish citizens were arrested and deported deep into the Soviet Union — to Siberia, Kazakhstan and the far north. Families were torn from their homes and sent to labour camps and forced settlements, where many perished from cold, hunger and disease.

Po radzieckiej inwazji na wschodnią Polskę we wrześniu 1939 roku setki tysięcy polskich obywateli aresztowano i deportowano w głąb Związku Radzieckiego — na Syberię, do Kazachstanu i na daleką północ. Rodziny wyrywano z domów i zsyłano do obozów pracy i przymusowych osiedli, gdzie wielu zginęło z zimna, głodu i chorób.

The amnesty and Anders' Army

Amnestia i Armia Andersa

When Germany attacked the Soviet Union in 1941, the political situation shifted. An agreement between the Polish government-in-exile and Moscow led to an "amnesty" for the deported Poles. General Władysław Anders began forming a Polish army on Soviet territory. To it flocked not only soldiers but a great mass of exhausted civilians seeking a way out.

Gdy w 1941 roku Niemcy zaatakowały Związek Radziecki, sytuacja polityczna uległa zmianie. Porozumienie między polskim rządem na uchodźstwie a Moskwą doprowadziło do „amnestii” dla deportowanych Polaków. Generał Władysław Anders rozpoczął formowanie polskiej armii na terytorium radzieckim. Garnęli się do niej nie tylko żołnierze, lecz również ogromna rzesza wycieńczonych cywilów szukających drogi ratunku.

“We left a land of suffering, carrying our dead with us in memory, toward a horizon we could scarcely believe in.”

„Opuszczaliśmy ziemię cierpienia, niosąc w pamięci naszych zmarłych, ku widnokręgowi, w który ledwie potrafiliśmy uwierzyć.”

Crossing to Iran

Przeprawa do Iranu

In 1942, the army and the civilians evacuated across the Caspian Sea to Iran, landing chiefly at the port of Pahlavi (today Bandar-e Anzali) and continuing to Tehran, Isfahan and other cities. The Iranian people received the refugees with extraordinary kindness. Yet the years of starvation and illness had taken their toll: many died soon after reaching safety.

W 1942 roku armia i cywile zostali ewakuowani przez Morze Kaspijskie do Iranu, lądując głównie w porcie Pahlawi (dziś Bandar-e Anzali) i kierując się dalej do Teheranu, Isfahanu i innych miast. Naród irański przyjął uchodźców z niezwykłą życzliwością. Jednak lata głodu i chorób zebrały swoje żniwo: wielu zmarło wkrótce po dotarciu w bezpieczne miejsce.

A resting place far from home

Miejsce spoczynku z dala od domu

Those who did not survive were buried in cemeteries across Iran — in Tehran, Isfahan, Bandar Anzali and elsewhere. Their graves remain to this day, tended and remembered. This project gathers them together, so that the long odyssey of these Poles, and the price they paid for freedom, is never forgotten.

Ci, którzy nie przeżyli, zostali pochowani na cmentarzach w całym Iranie — w Teheranie, Isfahanie, Bandar Anzali i innych miejscach. Ich groby przetrwały do dziś, otaczane opieką i pamięcią. Projekt ten gromadzi je razem, aby długa odyseja tych Polaków i cena, jaką zapłacili za wolność, nigdy nie została zapomniana.